Code Chạy Được ≠ Code Tốt: Góc Nhìn Từ Production

Production khác local ở những điểm nào?

Trong môi trường local hoặc staging:

• Dữ liệu thường được kiểm soát

• Lưu lượng truy cập thấp

• Lỗi xảy ra có thể dự đoán

Ngược lại, production là nơi:

• Dữ liệu đa dạng và không hoàn hảo

• Hành vi người dùng khó đoán

• Các thành phần phụ thuộc có thể thất bại bất kỳ lúc nào

Những khác biệt này khiến nhiều giả định hợp lý ở local trở nên không còn đúng khi lên production.

Những vấn đề chỉ xuất hiện khi hệ thống vận hành thật

1. Hiệu năng không còn là lý thuyết

Một đoạn code có độ phức tạp chấp nhận được ở local có thể trở thành bottleneck khi:

• Dữ liệu tăng nhanh

• Số lượng request đồng thời cao

• Tài nguyên hệ thống bị chia sẻ

Hiệu năng kém hiếm khi gây lỗi ngay lập tức, nhưng nó làm suy giảm trải nghiệm người dùng theo thời gian.

2. Khả năng chịu lỗi trở thành yếu tố sống còn

Trong production:

• Network có thể gián đoạn

• Service phụ thuộc có thể phản hồi chậm hoặc không phản hồi

• Dữ liệu đầu vào không luôn đúng như mong đợi

Code tốt không phải là code không gặp lỗi, mà là code xử lý lỗi có chủ đích và kiểm soát được hậu quả.

3. Khả năng quan sát (observability) quyết định tốc độ phản ứng

Khi sự cố xảy ra, câu hỏi không phải là “có lỗi hay không”, mà là:

• Lỗi đang xảy ra ở đâu?

• Nguyên nhân là gì?

• Mức độ ảnh hưởng ra sao?

Logging, metrics và tracing không trực tiếp tạo ra tính năng mới, nhưng chúng quyết định khả năng vận hành và bảo trì hệ thống.

4. Thiết kế cần tính đến vòng đời dài hạn

Một giải pháp có thể phù hợp với yêu cầu hiện tại nhưng:

• Khó mở rộng

• Khó thay đổi

• Tạo ra technical debt lớn

Code tốt trong production thường ưu tiên:

• Tính rõ ràng

• Khả năng mở rộng

• Giảm phụ thuộc không cần thiết

Code “tốt” nhìn từ production là gì?

Từ góc nhìn vận hành, code tốt là code:

• Dễ đọc và dễ hiểu với người khác

• Có ranh giới rõ ràng giữa các thành phần

• Xử lý được tình huống bất thường

• Cho phép theo dõi và phân tích khi có sự cố

• Hỗ trợ mở rộng mà không phá vỡ hệ thống

Nó có thể không tối ưu tuyệt đối về mặt kỹ thuật, nhưng đáng tin cậy trong vận hành thực tế.

Sự khác biệt trong tư duy khi nhìn vào production

Khác biệt giữa developer ở các mức độ kinh nghiệm thường thể hiện ở câu hỏi họ đặt ra:

• Code này hoạt động trong điều kiện lý tưởng chứ?

• Điều gì xảy ra khi giả định ban đầu không còn đúng?

• Hệ thống sẽ phản ứng thế nào khi một phần gặp sự cố?

Những câu hỏi này không nhằm làm phức tạp vấn đề, mà giúp giảm rủi ro trong dài hạn.

Code chạy được là yêu cầu tối thiểu để phần mềm tồn tại. Code tốt là yếu tố giúp hệ thống vận hành ổn định, mở rộng bền vững và dễ bảo trì.

Production không đánh giá code qua số dòng hay mức độ “tinh tế” của thuật toán, mà qua khả năng chịu tải, chịu lỗi và thích nghi với thực tế vận hành.

=> Chất lượng code được kiểm chứng rõ nhất không phải khi viết xong, mà khi hệ thống đã chạy thật.